Έπου θεώ, Νόμω πείθου, Θεούς σέβου, Γονείς αίδου, Γνώθι μαθών, Ήττο υπό δικαίου, Ακούσας νόει, Σεαυτόν ίσθι, Γαμείν μέλλε, Καιρόν γνώθι, Φρόνει θνητά, Ξένος ών ίσθι, Εστίαν τίμα, Άρχε σεαυτού, Φίλοις βοήθει, Θυμού κράτει, Πρόνοιαν τίμα, Φρόνησιν άσκει, Όρκω μή χρώ, Φιλίαν αγάπα, Δόξαν δίωκε, Παιδείας αντέχου, Ψέγε μηδένα, Επαίνει αρετήν, Σοφίαν ζήλου, Καλόν εύ λέγε, Πράττε δίκαια, Ευγένειαν άσκει, Φίλους ευνόει, Εχθρούς αμύνου, Κακίας απέχου, Κοινός γίνου, Ελπίδα αίνει, Φυλακή πρόσεχε, Φθονεί μηδένι, Ευεργεσίας τίμα, Ο μέλλεις δός, Τέχνη χρώ, Υφορώ μηδένα, Λαβών αποδός, Ήθος δοκίμαζε, Σοφοίς χρώ, Έυχου δυνατά, Φόνου απέχου, Γνούς πράττε, Φιλόσοφος γίνου, Όσια κρίνε, Ευλόγει πάντας, Διαβολήν μίσει, Δόλον φοβού, Έχων χαρίζου, Υιούς παίδευε, Πάσιν αρμόζου, Ικέτας αίδου, Ύβριν μίσει, Όρα τό μέλλον, Χρόνου φείδου, Μηδέν άγαν, Μέτρον άριστον, Φίλω χαρίζου, Ίδια φύλαττε, Άκουε πάντα, Αλλοτρίων απέχου, Έυφημος ίσθι, Δικαίως κτώ, Αγαθούς τίμα, Κριτήν γνώθι, Γάμους κράτει, Τύχην νόμιζε, Εγγυήν φεύγε, Απλώς διαλέγου, Ομοίοις χρώ, Δαπανών άρχου, Κτώμενος ήδου, Αισχύνην σέβου, Χάριν εκτέλει, Ευτυχίαν εύχου, Τύχην στέργε, Εργάζου κτητά, Ακούων όρα, Παίς όν κόσμιος ίσθι, Γλώτταν ίσχε, Όνειδος έχθαιρε, Κρίνε δίκαια, Ύβριν αμύνου, Αιτίω παρόντα, Χρώ χρήμασιν, Λέγε ειδώς, Φθιμένους μή αδίκει, Αλύπος βίου, Ομίλει πράως, Φιλοφρόνει πάσιν, Ευγνώμων γίνου, Γυναικός άρχε, Ηδονής κραττείν, Υιοίς μη κατάρω, Σεαυτόν εύ ποίει, Ευπροσήγορος γίνου, Πίνων άρμοζε, Μελέτει τό πάν, Μή θρασύνου, Βουλεύου χρόνω, Πόνει μετ΄ ευκλείας, Πράττε συντόμως, Αποκρίνου έν καιρό, Έριν μίσει, Πρεσβύτης εύλογος, Ηβών εγκρατής, Ατυχούντι συνάχθου, Οφθαλμού κράτει, Ομόνοιαν δίωκε, Άρρητον κρύπτε, Τό κρατούν φοβού, φιλίαν φύλαττε, Καιρόν προσδέχου, Έχθρας διέλυε, Τό συμφέρον θηρώ, Ευφημίαν άσκει, Γήρας προσδέχου, Απέχθειαν φεύγε, Επί ρώμη μή καυχώ, Πλούτει δικαίως, Δόξαν μή λείπε, Κακίαν μίσει, Κινδύνευε φρονίμως, Πλούτω απίστει, Χρησμούς θαύμαζε, Απόντι μή μάχου, Μανθάνων μή κάμνε, Σεαυτόν αίδου, Ούς τρέφεις αγάπα, Μή άρχε υβρίζειν, Επαγγέλου μηδενί, Τελεύτα άλυπος, Πρεσβύτερον αίδου, Χαρίζου αβλαβώς, Νεώτερον δίδασκε, Τύχη μή πίστευε, Μή επί παντί λυπού, Επί νεκρώ μή γέλα, Εύ πάσχε ώς θνητός, Βίας μή έχου, Έξ ευγενών γέννα, Μέσος δίκαιος, Τώ βίω μή άχθου, Πέρας επιτελεί μή αποδειλιών, Φειδόμενος μή λείπε, Αδωροδόκητος δίκαζε, Προγόνους στεφάνου, Αμαρτάνων μετανόει, Πράττε αμετανοήτως, Θνήσκε υπέρ πατρίδος.

Σάββατο, 1 Οκτωβρίου 2011

Θαμμένο αίνιγμα 29 αιώνων στην Κρήτη


Τσαμπιά από... αγγεία, εργαλεία και λόγχες ανατρέπουν τα δεδομένα για τους κοινούς τάφους των αριστοκρατών πολεμιστών στην Ελεύθερνα του 8ου π.Χ. αιώνα .

Λεπτές λόγχες κρέμονται στον αέρα. Ενα διπλό εργαλείο - από τη μια αξίνα και από την άλλη πέλεκυς - σαν εκείνο που ο Οδυσσέας χρησιμοποίησε για να.....φτιάξει το κρεβάτι που μοιραζόταν με την Πηνελόπη. Ενας εκπληκτικός κρατήρας με την εικόνα ενός γητευτή αλόγων. Τρεις χάλκινοι λέβητες και δεκάδες αγγεία που αιωρούνται σαν τσαμπιά.


Αντικείμενα που είδαν το φως του κρητικού ουρανού ύστερα από 29 αιώνες. Και με την εμφάνισή τους έθεσαν τους αρχαιολόγους μπροστά σε ένα τεράστιο αίνιγμα: πώς συνδέονται μεταξύ... τους και τι ρόλο έπαιζαν δίπλα στον τάφο ενός γέροντα αριστοκράτη στην νεκρόπολη της Ορθής Πέτρας, στην αρχαία Ελεύθερνα - εκεί όπου πέρυσι η σκαπάνη του καθηγητή Νίκου Σταμπολίδη είχε αποκαλύψει έναν τεράστιο πίθο μέσα στον οποίο ήταν θαμμένος ο ηλικιωμένος και μαζί του τρεις γυναίκες ηλικίας 19, 30 και 35-42 ετών, όπως έδειξαν ανθρωπολογικές μελέτες.

«Πρόκειται για σκευή που παραπέμπει σε αριστοκράτη πολεμιστή και επομένως δεν θα μπορούσε να ανήκει στον γέροντα άνδρα (60-70 ετών)», εξηγεί ο υπεύθυνος της ανασκαφής και διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης Νίκος Σταμπολίδης. Το αίνιγμα λύθηκε με την ανεύρεση μιας πήλινης κάλπης. Μέσα της βρέθηκαν τα καμένα οστά άνδρα ηλικίας 29-35 ετών, δηλαδή ενός αριστοκράτη - πολεμιστή, του οποίου τα υπολείμματα της ταφικής πυράς - πλυμένα και συναγμένα οστά, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Ομηρος στην καύση του Πατρόκλου - είχαν καταλήξει σε έναν μικρό πίθο.
«Η ερμηνευτική λύτρωση με την εύρεση της πήλινης κάλπης και του οστεϊκού περιεχομένου της, ωστόσο, δημιουργεί ένα άλλο μέγιστο ερώτημα», λέει ο κ. Σταμπολίδης. «Γιατί τα καμένα οστά του αριστοκράτη δεν θάφτηκαν μαζί με τους άλλους πολεμιστές στον πλαϊνό τάφο, όπου θάπτονταν οι αριστοκράτες πολεμιστές της αρχαίας Ελεύθερνας από το 900 περίπου έως και τις αρχές του 7ου αι. π.Χ.; Το συγκεκριμένο εύρημα ανατρέπει τη γνωστή μας εικόνα για τάφους κοινούς, μιας φατρίας ή μιας τάξης, όπως έχει υποστηριχθεί συχνά για τη γεωμετρική Κρήτη. Εδώ συμβαίνει κάτι διαφορετικό.

Ο συγκεκριμένος τάφος φαίνεται να ανήκει σε έναν αριστοκράτη γέροντα, ο οποίος πεθαίνει και θάπτεται στον τεράστιο πίθο, μέσα στον οποίο τοποθετούνται και οι γυναίκες με όποια συγγενική σχέση και αν συνδέονταν με αυτόν. Οταν όμως ο αριστοκράτης πολεμιστής με τον έναν ή τον άλλο τρόπο πεθαίνει, καίγεται, κατά τα ειωθότα, αλλά τοποθετείται στο πλάι του μεγάλου πίθου και όχι μαζί με τους υπόλοιπους πολεμιστές της Ελεύθερνας αλλά πλάι στον τάφο - πίθο του γέροντα αριστοκράτη, προφανώς λόγω συγγένειας (γιος; ανιψιός; νεαρότερος αδελφός;). Μήπως, λοιπόν, ανήκουν σε αυτόν ακριβώς τον πολεμιστή οι χάλκινοι λέβητες - προφανώς λέβητες νεκρικού λουτρού - που βρέθηκαν πάνω στον πίθο, όπως άλλωστε και αυτοί που παλαιότερα εντοπίστηκαν μέσα στον πλαϊνό τάφο των αριστοκρατών πολεμιστών;», συνεχίζει ο Νίκος Σταμπολίδης.

Οσο για τη μελλοντική έρευνα, έχει ακόμη να απαντήσει σε πολλά ερωτήματα, σύμφωνα με τον ανασκαφέα. Γιατί ο αριστοκράτης πολεμιστής, ενώ καίγεται σε ταφική πυρά - όπως γνωρίζουμε από το ομηρικό ταφικό έθιμο και όπως συμβαίνει με τους υπόλοιπους αριστοκράτες πολεμιστές της Ελεύθερνας, των οποίων τα υπολείμματα συγκεντρώνονται σε έναν διπλανό θαλαμωτό τάφο - δεν μπαίνουν τα οστά του μαζί με αυτά των άλλων πολεμιστών και ιδιαίτερα μάλιστα όταν είναι σύγχρονος με πολλούς από τους άλλους ελευθερνείς πολεμιστές; «Αυτή η διαφορετικότητα ζητά μιαν εξήγηση που μόνον η συνέχιση των ανασκαφών στη νεκρόπολη μπορεί να δώσει», καταλήγει ο κ. Σταμπολίδης.

Λόγιος Ερμής

Πηγή

Δεν υπάρχουν σχόλια: