Έπου θεώ, Νόμω πείθου, Θεούς σέβου, Γονείς αίδου, Γνώθι μαθών, Ήττο υπό δικαίου, Ακούσας νόει, Σεαυτόν ίσθι, Γαμείν μέλλε, Καιρόν γνώθι, Φρόνει θνητά, Ξένος ών ίσθι, Εστίαν τίμα, Άρχε σεαυτού, Φίλοις βοήθει, Θυμού κράτει, Πρόνοιαν τίμα, Φρόνησιν άσκει, Όρκω μή χρώ, Φιλίαν αγάπα, Δόξαν δίωκε, Παιδείας αντέχου, Ψέγε μηδένα, Επαίνει αρετήν, Σοφίαν ζήλου, Καλόν εύ λέγε, Πράττε δίκαια, Ευγένειαν άσκει, Φίλους ευνόει, Εχθρούς αμύνου, Κακίας απέχου, Κοινός γίνου, Ελπίδα αίνει, Φυλακή πρόσεχε, Φθονεί μηδένι, Ευεργεσίας τίμα, Ο μέλλεις δός, Τέχνη χρώ, Υφορώ μηδένα, Λαβών αποδός, Ήθος δοκίμαζε, Σοφοίς χρώ, Έυχου δυνατά, Φόνου απέχου, Γνούς πράττε, Φιλόσοφος γίνου, Όσια κρίνε, Ευλόγει πάντας, Διαβολήν μίσει, Δόλον φοβού, Έχων χαρίζου, Υιούς παίδευε, Πάσιν αρμόζου, Ικέτας αίδου, Ύβριν μίσει, Όρα τό μέλλον, Χρόνου φείδου, Μηδέν άγαν, Μέτρον άριστον, Φίλω χαρίζου, Ίδια φύλαττε, Άκουε πάντα, Αλλοτρίων απέχου, Έυφημος ίσθι, Δικαίως κτώ, Αγαθούς τίμα, Κριτήν γνώθι, Γάμους κράτει, Τύχην νόμιζε, Εγγυήν φεύγε, Απλώς διαλέγου, Ομοίοις χρώ, Δαπανών άρχου, Κτώμενος ήδου, Αισχύνην σέβου, Χάριν εκτέλει, Ευτυχίαν εύχου, Τύχην στέργε, Εργάζου κτητά, Ακούων όρα, Παίς όν κόσμιος ίσθι, Γλώτταν ίσχε, Όνειδος έχθαιρε, Κρίνε δίκαια, Ύβριν αμύνου, Αιτίω παρόντα, Χρώ χρήμασιν, Λέγε ειδώς, Φθιμένους μή αδίκει, Αλύπος βίου, Ομίλει πράως, Φιλοφρόνει πάσιν, Ευγνώμων γίνου, Γυναικός άρχε, Ηδονής κραττείν, Υιοίς μη κατάρω, Σεαυτόν εύ ποίει, Ευπροσήγορος γίνου, Πίνων άρμοζε, Μελέτει τό πάν, Μή θρασύνου, Βουλεύου χρόνω, Πόνει μετ΄ ευκλείας, Πράττε συντόμως, Αποκρίνου έν καιρό, Έριν μίσει, Πρεσβύτης εύλογος, Ηβών εγκρατής, Ατυχούντι συνάχθου, Οφθαλμού κράτει, Ομόνοιαν δίωκε, Άρρητον κρύπτε, Τό κρατούν φοβού, φιλίαν φύλαττε, Καιρόν προσδέχου, Έχθρας διέλυε, Τό συμφέρον θηρώ, Ευφημίαν άσκει, Γήρας προσδέχου, Απέχθειαν φεύγε, Επί ρώμη μή καυχώ, Πλούτει δικαίως, Δόξαν μή λείπε, Κακίαν μίσει, Κινδύνευε φρονίμως, Πλούτω απίστει, Χρησμούς θαύμαζε, Απόντι μή μάχου, Μανθάνων μή κάμνε, Σεαυτόν αίδου, Ούς τρέφεις αγάπα, Μή άρχε υβρίζειν, Επαγγέλου μηδενί, Τελεύτα άλυπος, Πρεσβύτερον αίδου, Χαρίζου αβλαβώς, Νεώτερον δίδασκε, Τύχη μή πίστευε, Μή επί παντί λυπού, Επί νεκρώ μή γέλα, Εύ πάσχε ώς θνητός, Βίας μή έχου, Έξ ευγενών γέννα, Μέσος δίκαιος, Τώ βίω μή άχθου, Πέρας επιτελεί μή αποδειλιών, Φειδόμενος μή λείπε, Αδωροδόκητος δίκαζε, Προγόνους στεφάνου, Αμαρτάνων μετανόει, Πράττε αμετανοήτως, Θνήσκε υπέρ πατρίδος.

Πέμπτη, 19 Μαΐου 2011

Ο Θρύλος της Σχιστής Πέτρας ή Στήλης των Όφεων στη Θεσσαλονίκη


Στη Λεωφόρο του Αγίου Δημητρίου εμπρός στο κτίριο του εργοστασίου ηλεκτροφωτιμού της Ηλεκτρικής Εταιρείας Θεσσαλονίκης, έργο του αρχιτέκτονα Pierro Arrigoni, υπάρχει μισοθαμένο το μόνο ελληνιστικό μνημείο της Θεσσαλονίκης, όρθιο ακόμη και τελείως ξεχασμένο, γεγονός που θα πρέπει να μας κάνει να ντρεπόμαστε...


Διέφυγε από τους Βυζαντινούς, το σεβάστηκαν οι Τούρκοι, που απέδιδαν υπερφυσικές ιδιότητες στους αρχαίους κίονες, αλλά τέθηκε σε διαθεσιμότητα-ασημότητα από τους Νεοέλληνες.
Είναι η περίφημη αναθηματική, όπως προσωπικά καταλήξαμε, στήλη της Σχιστής Πέτρας ή Γιλάν Μερμέρ, που συνδέεται και με το μόνο μεσαιωνικό θρύλο που βρήκαμε να υπάρχει στη Θεσσαλονίκη. Δεν ταυτίζεται με τον Ομφαλό της πόλης, αλλά ίσως αργότερα μετά την καταστροφή του, να τον υποκατέστησε σαν έννοια λόγω της γειτνίασής της με αυτόν.

Η μυστηριώδης αυτή στήλη η οποία κατά ανεξήγητο πάντα τρόπο, διασώζεται, παρά τις τραγικές αλλαγές της γύρω περιοχής, ήταν τοποθετημένη σε βάθρο πέντε βαθμίδων. Οι Τούρκοι τη χρησιμοποιούσαν ως κολώνα για το φωτισμό της περιοχής και ανάλογα την εποχή, τοποθετώντας λαδοφάναρο, λάμπα φωταερίου και ηλεκτρικό φως. Σε παλαιότερες φωτογραφίες στην άκρη του βάθρου υπήρχε δημόσια κρήνη και γούρνα για να δροσίζονται περαστικοί και υποζύγια.


Μέχρι πρόσφατα ο ΟΤΕ τη χρησιμοποιούσε ως τηλεφωνική κολώνα, ενώ οι οπαδοί των κομμάτων και των ομάδωνα αφήνουν πάνω της συχνά την υπογραφή τους. Παρά την αισθητική της απλότητα, η αγέρωχη αυτή κολώνα αποτελεί το μοναδικό όρθιο ελληνιστικό μνημείο της πόλης, θλιβερό απομεινάρι μιας περιοχής που άλλοτε αποτελούσε το θρησκευτικό και διοικητικό κέντρο της Θεσσαλονίκης. Για λόγους ευθυγράμμισης του οδοστρώματος της Λεωφόρου του Αγίου Δημητρίου σταδιακά τα βάθρα της στήλης καλύφθηκαν, ενώ είχαν ύψος 1,60 μέτρα και η στήλη 2,80 ~ 3,20 μέτρα.

Ο Θρύλος της Σχιστής Πέτρας ή Στήλης των Όφεων

Κατά τη μαρτυρία του Θεσσαλονικέα ιδιοκτήτη του ρεστωράν "Σουτζουκάκια Ρογκότη" (παλαιά στην οδό Ρογκότη, τώρα στην οδό Βενιζέλου) κ. Γεωργίου Βαϊρλή ο οποίος μου το ανέφερε μετά την οπτικοακουστική παρουσίαση και ομιλία μου το 1985 για τα 2.300 χρόνια της Θεσσαλονίκης στο Γαλλικό Ινστιτούτο, υπήρχε ένας θρύλος γύρω από την περίφημη Στήλη των Όφεων.

"Μετά τη μεγάλη πυρκαϊά του 1917, από ψηλά στα μπαΐρια όπου μέναμε, (εξ ού και το επίθετο Βαϊρλής), μπορούσε κανείς να ιδεί τη Θεσσαλονίκη από τη μία άκρη έως την άλλη πέρα-πέρα σαν πλάκα, τα σπίτια που είχαν σωθεί, το λιμάνι, το Μπεχτσινάρ. Όλα κάτω μας φαίνονταν προσιτά. Κατεβαίναμε λοιπόν αρκετά παιδιά από τη γειτονιά μας και φτάναμε έως το Βαρδάρι, τη φράγκικη συνοικία, το λιμάνι, τη θάλασσα, περιδιαβαίνοντας και σταματώντας εδώ κι εκεί σε διάφορες γειτονιές για να παίξουμε με τα παιδιά που έμεναν εκεί. Τα παιδιά των διάφορων γειτονιών, μας είχαν μάθει πια και μας περίμεναν με ενθουσιασμό. Ξεκινούσαμε από το πρωί και γυρίζαμε στα σπίτια μας όταν βράδιαζε.


Στο γυρισμό συχνά σταματούσαμε στην εβραϊκή γειτονιά του Γιλάν Μερμέρ, στην τωρινή Αγίου Δημητρίου με την αρχαία σχισμένη στήλη και το μεγάλο δέντρο δίπλα της και παιζαμε εκεί με τα Εβραιόπουλα. Δύο μάλιστα με είχαν συνηθίσει και άρεζαν να παίζουν μαζί μου.

Όταν όμως άρχιζε να σκοτεινιάζει τα παιδάκια των Εβραίων έδειχναν φοβισμένα και άρχιζαν να απομακρύνονται από τη Στήλη αυτήν αποφεύγοντάς την, διότι υπήρχε ένας θρύλος συνδεδεμένος μαζί της, ότι κάποτες γέμισε η πόλη φίδια, τα οποία υπήρχαν αμέτρητα και με μεγάλη πυκνώτητα γύρω της, ώστε θεωρήθηκε ότι έβγαιναν από αυτήν. Έτσι απέκτησε και την όνομα "Στήλη των Όφεων". Μέσα στην απελπισία του ο κόσμος κάλεσε τότε ένα εξορκιστή χότζα, ο οποίος και απομάκρυνε τα ερπετά, χρησιμοποιώντας τις μαγικές του δυνάμεις!" Το γεγονός αυτό θυμίζει ανάλογες περιπτώσεις εμφανίσεως ακόμη και τώρα φιδιών σε σημεία αρχαίας χθόνιας λατρείας της θεότητας Ρέας ή Κυβέλης πάνω στα οποία έχει επικαθίσει η λατρεία της Θεοτόκου καθώς και η μνήμη μεγάλων εορτών της Φύσης που στις επετείους τους ακριβώς στις 15 Αυγούστου ανοίγουν τα πανέμορφα κρινάκια των ακτών της Ελλάδας.

Πηγή
Μ. Χαραλάμπους ~ H Μυστική Ιστορία της Θεσσαλονίκης
http://krasodad.blogspot.com/

Πηγή

Δεν υπάρχουν σχόλια: