Έπου θεώ, Νόμω πείθου, Θεούς σέβου, Γονείς αίδου, Γνώθι μαθών, Ήττο υπό δικαίου, Ακούσας νόει, Σεαυτόν ίσθι, Γαμείν μέλλε, Καιρόν γνώθι, Φρόνει θνητά, Ξένος ών ίσθι, Εστίαν τίμα, Άρχε σεαυτού, Φίλοις βοήθει, Θυμού κράτει, Πρόνοιαν τίμα, Φρόνησιν άσκει, Όρκω μή χρώ, Φιλίαν αγάπα, Δόξαν δίωκε, Παιδείας αντέχου, Ψέγε μηδένα, Επαίνει αρετήν, Σοφίαν ζήλου, Καλόν εύ λέγε, Πράττε δίκαια, Ευγένειαν άσκει, Φίλους ευνόει, Εχθρούς αμύνου, Κακίας απέχου, Κοινός γίνου, Ελπίδα αίνει, Φυλακή πρόσεχε, Φθονεί μηδένι, Ευεργεσίας τίμα, Ο μέλλεις δός, Τέχνη χρώ, Υφορώ μηδένα, Λαβών αποδός, Ήθος δοκίμαζε, Σοφοίς χρώ, Έυχου δυνατά, Φόνου απέχου, Γνούς πράττε, Φιλόσοφος γίνου, Όσια κρίνε, Ευλόγει πάντας, Διαβολήν μίσει, Δόλον φοβού, Έχων χαρίζου, Υιούς παίδευε, Πάσιν αρμόζου, Ικέτας αίδου, Ύβριν μίσει, Όρα τό μέλλον, Χρόνου φείδου, Μηδέν άγαν, Μέτρον άριστον, Φίλω χαρίζου, Ίδια φύλαττε, Άκουε πάντα, Αλλοτρίων απέχου, Έυφημος ίσθι, Δικαίως κτώ, Αγαθούς τίμα, Κριτήν γνώθι, Γάμους κράτει, Τύχην νόμιζε, Εγγυήν φεύγε, Απλώς διαλέγου, Ομοίοις χρώ, Δαπανών άρχου, Κτώμενος ήδου, Αισχύνην σέβου, Χάριν εκτέλει, Ευτυχίαν εύχου, Τύχην στέργε, Εργάζου κτητά, Ακούων όρα, Παίς όν κόσμιος ίσθι, Γλώτταν ίσχε, Όνειδος έχθαιρε, Κρίνε δίκαια, Ύβριν αμύνου, Αιτίω παρόντα, Χρώ χρήμασιν, Λέγε ειδώς, Φθιμένους μή αδίκει, Αλύπος βίου, Ομίλει πράως, Φιλοφρόνει πάσιν, Ευγνώμων γίνου, Γυναικός άρχε, Ηδονής κραττείν, Υιοίς μη κατάρω, Σεαυτόν εύ ποίει, Ευπροσήγορος γίνου, Πίνων άρμοζε, Μελέτει τό πάν, Μή θρασύνου, Βουλεύου χρόνω, Πόνει μετ΄ ευκλείας, Πράττε συντόμως, Αποκρίνου έν καιρό, Έριν μίσει, Πρεσβύτης εύλογος, Ηβών εγκρατής, Ατυχούντι συνάχθου, Οφθαλμού κράτει, Ομόνοιαν δίωκε, Άρρητον κρύπτε, Τό κρατούν φοβού, φιλίαν φύλαττε, Καιρόν προσδέχου, Έχθρας διέλυε, Τό συμφέρον θηρώ, Ευφημίαν άσκει, Γήρας προσδέχου, Απέχθειαν φεύγε, Επί ρώμη μή καυχώ, Πλούτει δικαίως, Δόξαν μή λείπε, Κακίαν μίσει, Κινδύνευε φρονίμως, Πλούτω απίστει, Χρησμούς θαύμαζε, Απόντι μή μάχου, Μανθάνων μή κάμνε, Σεαυτόν αίδου, Ούς τρέφεις αγάπα, Μή άρχε υβρίζειν, Επαγγέλου μηδενί, Τελεύτα άλυπος, Πρεσβύτερον αίδου, Χαρίζου αβλαβώς, Νεώτερον δίδασκε, Τύχη μή πίστευε, Μή επί παντί λυπού, Επί νεκρώ μή γέλα, Εύ πάσχε ώς θνητός, Βίας μή έχου, Έξ ευγενών γέννα, Μέσος δίκαιος, Τώ βίω μή άχθου, Πέρας επιτελεί μή αποδειλιών, Φειδόμενος μή λείπε, Αδωροδόκητος δίκαζε, Προγόνους στεφάνου, Αμαρτάνων μετανόει, Πράττε αμετανοήτως, Θνήσκε υπέρ πατρίδος.

Κυριακή, 6 Φεβρουαρίου 2011

Η αιολόσφαιρα του Ήρωνα ήταν ο πρόδρομος της τηλεόρασης


Η αιολόσφαιρα του Ήρωνα. «Παν μέρος της μηχανικής εν τη αυτοματοποιητική παραλαμβανόμενον», λέει ο Ήρων ο Αλεξανδρεύς στην εισαγωγή της Αυτοματοποιητικής του εδώ και 2.000 χρόνια

Είναι ο άνθρωπος, που κατασκεύασε για πρώτη φορά αυτόματες φιγούρες (φιγούρες που χορεύουν, αυτόματα θέατρα, φιγούρες που χύνουν κρασί, μηχάνημα που δίνει αγιασμένο νερό και τόσα άλλα πράγματα!...).
 Και για να κάνουμε το γνωστό μας χιούμορ, όλα αυτά τα έλεγε εδώ και περίπου 2.000 χρόνια, πριν γεννηθεί δηλαδή η πανέμορφη τηλεπαρουσιάστρια ... Σταματίνα Τσιμτσιλή και τόσες άλλες ωραίες Ελληνίδες της τηλεόρασης!...

ΕΙΝΑΙ γνωστό, ότι ο Ήρων ήταν από την Αλεξάνδρεια, γι’ αυτό και καλείτο Αλεξανδρεύς, ενώ ο επιστημονικός τομέας του αντικειμένου του ήταν κατά κύριο λόγο μαθηματικός και μηχανικός. Βασισμένοι σε αβέβαιες χρονολογήσεις και σε αμφίβολης αξίας συμπεράσματα πρέπει να τοποθετήσουμε τη ζωή του στα τέλη του Ιου αι. μ.Χ. (10 – 70 μ.Χ.

Υπήρξε διευθυντής της περίφημης Ανώτατης Τεχνικής Σχολής της Αλεξάνδρειας, το πρώτο Πολυτεχνείο. Λέγεται ότι ακολουθούσε την θεωρία των ατόμων, ενώ μερικές ιδέες του Κτησιβίου ενδεχομένως να ήταν η βάση για κάποια από τα έργα του.

Ο Ήρων στα έργα του συνόψισε, με έναν τρόπο που έδειχνε το πλήθος των ενδιαφερόντων του, πάντως με έναν τρόπο συστηματικό, το σύνολο των εφαρμοσμένων μαθηματικών (γεωμετρία, θεωρία μετρήσεως) και της εφαρμοσμένης μηχανικής:
Στον τομέα των μαθηματικών ο Ήρων έγραψε ένα υπόμνημα στα Στοιχεία του Ευκλείδη (μας σώθηκαν αποσπάσματα στον Πρόκλο), Ορισμούς (Όροι των γεωμετρίας ονομάτων = επεξηγήσεις εννοιών), Περί γεωμετρίας και στερεομετρίας (Γεωμετρούμενα, Εισαγωγή των στερεομετρουμένων, και τα δυο τους συλλογές παραδειγμάτων πρακτικών υπολογισμών). Στην περιοχή της εφαρμοσμένης πρακτικής γεωμετρίας: θεωρία μετρήσεως (Μετρικά, σε 3 βιβλία• πρωτοανακαλύφτηκε το 1896• παραδείγματα για τη μέτρηση κάθε είδους επιφανειών, αλλά και της χωρητικότητας)• για γεωδαιτικές εργασίες με τη βοήθεια ενός είδους τηλεσκοπίου (Περί διόπτρας: κατασκευή και χρήση του θεοδόλιχου).

Η ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΟΥ ΗΡΩΝΟΣ

Ωστόσο, τη φήμη του ο Ήρωνας την κέρδισε με τα εισαγωγικά του έργα στον τομέα της μηχανικής: Τον τίτλο Μηχανικά είχε ένα βιβλίο, από το οποίο μας σώθηκαν λίγα μόνο αποσπάσματα (σε πάπυρο), το έχουμε όμως σε αραβική μετάφραση του 9ου αι.• θέμα του η στατική, οι ανυψωτικοί γερανοί, οι μοχλοί, το πολύσπαστο, η τροχαλία, ο κοχλίας και οι συνδυασμοί τους. Επίσης: Βαρουλκός (για τους ανυψωτικούς γερανούς), Πνευματικά (2 βιβλία με θέμα την πίεση του αέρα και του νερού, το πιο γνωστό από τα έργα του Ήρωνα, που περιέχει τα σχέδια του για πολυάριθμα παιχνίδια και συσκευές που χρησιμοποιούν την πίεση του αέρα), Περί αύτοματοποιητικής (2 βιβλία για την κατασκευή των δημοφιλών εκείνη την εποχή αυτομάτων και παιχνιδιών, όπως πόρτες που ανοίγουν μόνες τους, φιγούρες που χύνουν κρασί, φιγούρες που χορεύουν, αυτόματα θέατρα, μηχάνημα που δίνει αγιασμένο νερό κ.ά), Βελοποιικά (= κατασκευή βλητικών μηχανών, επομένως για τα πυροβόλα κάπως βαρύτερης μορφής, όπως καταπέλτες για ρίψη βελών και λίθων).

Είναι γνωστό, ότι με τις περίφημες φιγούρες του Ήρωνα και τις κινούμενες εικόνες του στα αυτόματα θέατρα, άνοιξε τον δρόμο για τις διαφημιστικές πινακίδες, που βλέπουμε στους δρόμους, αλλά και για την ίδια την τηλεόραση!..

Σε πολύ αβέβαιη παράδοση βασίζονται τα Κατοπτρικά (λόγος για καθρέφτες)• το βιβλίο το έχουμε μόνο σε λατινική μετάφραση, καμωμένη, καθώς φαίνεται, από τον G. de Morbecke το 1269 από ένα ελληνικό χειρόγραφο, που έφερε όμως ως όνομα συγγραφέα το όνομα του Πτολεμαίου (εξού Liber Ptolemaei de speculis, πρώτη έκδοση: Βενετία 1518). Σε πολύ διασκευασμένη μορφή έχουμε τους πίνακες μετρήσεως (Μετρήσεις).

Άλλα έργα, για τα οποία εύκολα μπορεί να αποδειχθεί ότι δεν είναι γνήσια: Χειροβαλλίστρα (έργο βυζαντινής προέλευσης με θέμα την κατασκευή πυροβόλων) και Πολιορκητικά (έργο του 10ου αιώνα με θέμα τις πολεμικές μηχανές).

Να πούμε εδώ, ότι για όλους αυτούς τους ειδικούς κλάδους ο Ήρων έγραψε σε μια μορφή πολύ εύκολα κατανοητή απέφυγε δηλαδή τις περιττές θεωρητικολογίες και έδωσε, αντίθετα, μεγάλο βάρος σε πρακτικές εφαρμοσμένες μορφές και δυνατότητες, συχνά πολύ εκλαϊκευτικού χαρακτήρα.

Στην πραγματικότητα μερικές από τις «ανακαλύψεις» του και τις κατασκευές του έχουν καθαρά ωφελιμιστική αξία: η μετρική συσκευή, ο οδομετρητής, τα κάθε λογής ρολόγια του, η χρησιμοποίηση του αέρα ως κινητήριας δύναμης, ο πυροσβεστήρας με την καταθλιπτική αντλία.

Καμία αντίρρηση. Μερικά από τα σχέδια και από τις εφαρμογές του μπορεί να είχαν καθαρά παιγνιώδη χαρακτήρα, κυρίως οι δημοφιλείς του αυτόματες φιγούρες. Αρκετές επίσης από τις προτάσεις του ήταν δύσκολο να εκτελεσθούν ή ήταν τελείως ανεφάρμοστες (η σφαίρα και ο φυσητήρας που λειτουργούν με τον ατμό, το μουσικό «όργανο» που λειτουργεί με το νερό). Ωστόσο, πρέπει να παραδεχθούμε, ότι η πιο διάσημη εφεύρεσή του είναι η αιολόσφαιρα ή ατμοστρόβιλος, η πρώτη ατμομηχανή που καταγράφτηκε στην ιστορία!

ΙΣΩΣ ΚΑΙ ΛΙΓΟ … ΣΦΕΤΕΡΙΣΤΗΣ

Ο Ήρων δεν δήλωσε σχεδόν ποτέ σε τι βαθμό χρωστούσε τα σχέδια και τις ιδέες του σε κάποιους προδρόμους του• μερικοί από αυτούς ήταν ο Αρχιμήδης, ο Κτησίβιος και ο Φίλωνας ο Βυζάντιος. Ωστόσο, τα έργα του Ήρωνος έκαναν στον μεσαίωνα και στις αρχές των νεότερων χρόνων πολύ μεγάλη εντύπωση, κάτι που το δείχνει καθαρά και η πλούσια και ποικίλη παράδοση τους στα ελληνικά, λατινικά και αραβικά, ενώ στα πειράματα με τη δύναμη του ατμού που άρχισαν τον 17ο αιώνα, τα «πνευματικά» έργα του Ήρωνος από 80 χειρόγραφα (!) εξακολούθησαν να παίζουν μεγάλο ρόλο.Tα χειρόγραφα των έργων που μας παραδόθηκαν στην πρωτότυπη ελληνική τους μορφή φτάνουν πίσω ως τον 11ο αιώνα.

Ερώτημα: Μήπως κάποια στιγμή οι τηλεπαρουσιαστές θα πρέπει να μιλάνε και γι’ αυτούς τους ανθρώπους, στους οποίους οφείλουν την δική τους τηλεοπτική ύπαρξη, και όχι συνέχεια για την Ελένη Μενεγάκη, την Φαίη Σκορδά, την Ελεονώρα Μελέτη και τόσες άλλες ωραίες Ελληνίδες;

[Πηγές: Ε: W. Schmidt, L. Nix, Η. Schone, J. L. Heiberg, V 1899-1914, ανατύπ. 1976 (με μτφ.). Βελοποιικά: Η. Diels, Ε. Schramm (Abh. Akad. Berlin 2), 1918 (με μετάφραση)• Γεωμ. και Στερεομ.: Ε. Μ. Bruins (Ja¬nus Suppl. 2) 1960. Β: Κ. Tittel (Rh. Μ. 56, 1901)• W. Schmidt (Ν. Jb. f. kl. Altert. 13,1904)• R. Meier, De H.is aetate, διδακτορική διατριβή Λειψία 1905' του ίδιου (Rh. Μ. 61, 1906)• J. Hammer-Jensen (Ν. Jb. f. kl. Altert. 25, 1910)• H. Diels, Antike Technik, 31924 (ανατύπωση 1965)• S. Gandz, H.s Date (Isis 32, 1940)• E. M. Bruins (Janus 48, 1949)• A. G. Drachmann, Ktesibios, PhiIon and H., 1948- του ίδιου (Centaurus 7, 1960)].

Αναδημοσίευση από: http://www.sakketosaggelos.gr/Article/626/

Δεν υπάρχουν σχόλια: