Έπου θεώ, Νόμω πείθου, Θεούς σέβου, Γονείς αίδου, Γνώθι μαθών, Ήττο υπό δικαίου, Ακούσας νόει, Σεαυτόν ίσθι, Γαμείν μέλλε, Καιρόν γνώθι, Φρόνει θνητά, Ξένος ών ίσθι, Εστίαν τίμα, Άρχε σεαυτού, Φίλοις βοήθει, Θυμού κράτει, Πρόνοιαν τίμα, Φρόνησιν άσκει, Όρκω μή χρώ, Φιλίαν αγάπα, Δόξαν δίωκε, Παιδείας αντέχου, Ψέγε μηδένα, Επαίνει αρετήν, Σοφίαν ζήλου, Καλόν εύ λέγε, Πράττε δίκαια, Ευγένειαν άσκει, Φίλους ευνόει, Εχθρούς αμύνου, Κακίας απέχου, Κοινός γίνου, Ελπίδα αίνει, Φυλακή πρόσεχε, Φθονεί μηδένι, Ευεργεσίας τίμα, Ο μέλλεις δός, Τέχνη χρώ, Υφορώ μηδένα, Λαβών αποδός, Ήθος δοκίμαζε, Σοφοίς χρώ, Έυχου δυνατά, Φόνου απέχου, Γνούς πράττε, Φιλόσοφος γίνου, Όσια κρίνε, Ευλόγει πάντας, Διαβολήν μίσει, Δόλον φοβού, Έχων χαρίζου, Υιούς παίδευε, Πάσιν αρμόζου, Ικέτας αίδου, Ύβριν μίσει, Όρα τό μέλλον, Χρόνου φείδου, Μηδέν άγαν, Μέτρον άριστον, Φίλω χαρίζου, Ίδια φύλαττε, Άκουε πάντα, Αλλοτρίων απέχου, Έυφημος ίσθι, Δικαίως κτώ, Αγαθούς τίμα, Κριτήν γνώθι, Γάμους κράτει, Τύχην νόμιζε, Εγγυήν φεύγε, Απλώς διαλέγου, Ομοίοις χρώ, Δαπανών άρχου, Κτώμενος ήδου, Αισχύνην σέβου, Χάριν εκτέλει, Ευτυχίαν εύχου, Τύχην στέργε, Εργάζου κτητά, Ακούων όρα, Παίς όν κόσμιος ίσθι, Γλώτταν ίσχε, Όνειδος έχθαιρε, Κρίνε δίκαια, Ύβριν αμύνου, Αιτίω παρόντα, Χρώ χρήμασιν, Λέγε ειδώς, Φθιμένους μή αδίκει, Αλύπος βίου, Ομίλει πράως, Φιλοφρόνει πάσιν, Ευγνώμων γίνου, Γυναικός άρχε, Ηδονής κραττείν, Υιοίς μη κατάρω, Σεαυτόν εύ ποίει, Ευπροσήγορος γίνου, Πίνων άρμοζε, Μελέτει τό πάν, Μή θρασύνου, Βουλεύου χρόνω, Πόνει μετ΄ ευκλείας, Πράττε συντόμως, Αποκρίνου έν καιρό, Έριν μίσει, Πρεσβύτης εύλογος, Ηβών εγκρατής, Ατυχούντι συνάχθου, Οφθαλμού κράτει, Ομόνοιαν δίωκε, Άρρητον κρύπτε, Τό κρατούν φοβού, φιλίαν φύλαττε, Καιρόν προσδέχου, Έχθρας διέλυε, Τό συμφέρον θηρώ, Ευφημίαν άσκει, Γήρας προσδέχου, Απέχθειαν φεύγε, Επί ρώμη μή καυχώ, Πλούτει δικαίως, Δόξαν μή λείπε, Κακίαν μίσει, Κινδύνευε φρονίμως, Πλούτω απίστει, Χρησμούς θαύμαζε, Απόντι μή μάχου, Μανθάνων μή κάμνε, Σεαυτόν αίδου, Ούς τρέφεις αγάπα, Μή άρχε υβρίζειν, Επαγγέλου μηδενί, Τελεύτα άλυπος, Πρεσβύτερον αίδου, Χαρίζου αβλαβώς, Νεώτερον δίδασκε, Τύχη μή πίστευε, Μή επί παντί λυπού, Επί νεκρώ μή γέλα, Εύ πάσχε ώς θνητός, Βίας μή έχου, Έξ ευγενών γέννα, Μέσος δίκαιος, Τώ βίω μή άχθου, Πέρας επιτελεί μή αποδειλιών, Φειδόμενος μή λείπε, Αδωροδόκητος δίκαζε, Προγόνους στεφάνου, Αμαρτάνων μετανόει, Πράττε αμετανοήτως, Θνήσκε υπέρ πατρίδος.

Πέμπτη, 29 Ιουλίου 2010

Ο καρκίνος του μαστού στην Αρχαία Ελληνική & Βυζαντινή Ιατρική


O Ηρόδοτος αναφέρει ότι ο Δημοκήδης, περίφημος γιατρός της εποχής, όταν υπηρετούσε στην Περσική Αυλή (520 π.Χ.), θεράπευσε τη γυναίκα του Βασιλιά Δαρείου, την Ατόσα, από ένα καρκίνωμα του μαστού.

Ο Ιπποκράτης (460 - 377 π.Χ) περιγράφει τη σκληρή διήθηση του τραχήλου της μήτρας, ενώ ατελώς αναφέρει και τον καρκίνο του μαστού: "Στους τιτθούς αναπτύσσονται σκληρά φύματα που δεν διαπυήσκονται, αλλά συνεχώς καθίστανται σκληρότερα και απ' αυτά αργότερα γεννώνται κρυπτοί καρκίνοι". Θεωρεί την πρόγνωση της νόσου σχετικά καλή, αν υποβληθεί σε θεραπεία κατά τα αρχικά στάδιά της και όταν η γυναίκα έχει ακόμα έμμηνο ρύση.


Ο Κέλσος (30 π.Χ. - 50 μ.Χ.) στα γραπτά του προσδιορίζει ακόμα πιο συγκεκριμένα τον όρο καρκίνος και αναφέρει τη διόγκωση των λεμφαδένων της μασχάλης σε περιπτώσεις καρκίνου του μαστού. Αναφέρεται στη χειρουργική θεραπεία της νόσου και συνιστά να μην αφαιρείται κατά την επέμβαση ο μείζων θωρακικός μυς (ο μεγάλος μυς του πρόσθιου θωρακικού τοιχώματος).

0 Αρχιγένης (54-117 π.Χ.) έδωσε με μεγάλη σαφήνειας την περιγραφή του καρκίνου του μαστού, η οποία διατηρήθηκε ως τον 18ο αιώνα.

0 Σωρανός από την Έφεσο (2ος αιώνας μ.Χ.), ο πιο διάσημος μαιευτήρας-γυναικολόγος της εποχής, παρ' όλο που χρησιμοποιεί διαστολείς του κόλπου για να εξετάσει τον τράχηλο της μήτρας (κάτι που έκαναν παλαιότερα οι εβραίοι γιατροί και ο Αρχιγένης), δεν κάνει ιδιαίτερες αναφορές "περί θυμών των εν γυναικείοις μέρεσιν" στη συγγραφή του "Περί γυναικείων παθών".

0 Γαληνός (121-223 π.Χ) περιγράφει την εγχείρηση για τον καρκίνο του μαστού. Χρησιμοποιεί το νυστέρι για την εκτομή, πιέζει το εγχειρητικό πεδίο για να σταματήσει την αιμορραγία, στη συνέχεια το καυτηριάζει για τον ίδιο λόγο και, όπως δηλώνει, έχει καλά αποτελέσματα. Γενικά ο Γαληνός δεν βλέπει τη δυνατότητα ίασης με την χειρουργική, καθώς πίστευε ότι ο καρκίνος είναι νόσος διαθέσεως (εσωτερικής δυσλειτουργίας-κακοχυμίας).

0 Λεωνίδας από την Αλεξάνδρεια (περ. 180 μ.Χ.), παρ' όλο που τα γραπτά του έχουν χαθεί, διακρίνει, όπως αναφέρει ο Αέτιος, δύο είδη κακοηθών παθήσεων στον μαστό, τον σκίρο και καρκίνο. Είναι ο πρώτος που περιγράφει το χαρακτηριστικό κλινικό σημείο της εισολκής της θηλής σε ανάπτυξη καρκινώματος του μαστού. Σε αντίθεση με την συμβουλή του Ιπποκράτη (που την ακολούθησαν οι γιατροί για πολλούς αιώνες) σύμφωνα με την οποία πρέπει να αποφεύγεται η θεραπεία των εξηλκωμένων καρκίνων, ο Αρχιγένης διαφοροποιείται και τους χειρουργεί. 0 Αέτιος από την Αμίδα, καταγράφει στο σύγγραμμά του " περί των εν μήτρα παθών" την χειρουργεία καρκινωμάτων κατά Λεωνίδα ως εξής: " της πασχούσης ύπτιας εσχημστισμένης, υπέρ το καρκίνωμα διαιρω το μέρος του μαστού το υγιές, και το διηρημένον υποκαίω καυοτηρίοις, έως ότου εσχαρωθέντων των σωμάτων επισχεθή η αιμορραγία. είτα πάλιν τέμνω, περιχαράσσων άμα και βαθυτομών τον μαστόν, και πάλιν τα τετμημένα καίω. Και πλειστάκις τούτο ποιώ τέμνων και μετά ταύτα καίων προς εποχήν της αιμορραγίας. και έστιν ακίνδυνος n αιμορραγία αύτη. Με τα δε την τελείαν αποκοπήν πάλιν επικαίω τα μέρη τα όλα έως αναξηρασμού, το μεν γαρ πρώτον και δεύτερον προς την της αιμορραγίας εποχήμ, έσχατον δε μετά την τελείαν αποκοπήν τα καυτήρια προσάγειν προς την του πάθους όλου ανασκευήν. Είωθα δε πότε και χωρίς καύσεως ενεργείν, όταν όγος γένηται περί τον μαστόν χοιρώδης, μελετών την του καρκινώματος γένεσιν. Τοιούτου τοίνυν όντος του πάθους, έξεστιν αρκεσθήναι τη από των υγιών μερών εκτομή του μαστού. ουδέ γαρ σφοδρά γίνεται επί των τοιούτων αιμορραγία." (Από το βιβλίο του Σκεύου Γ. Ζερβού: ΑΕΤΙΟΥ, Περί των εν μήτρα παθών, ήτοι λόγος εκκαιδέκατος και τελαυταίος. Λειψία 1901)

O Παύλος ο Αιγινήτης (625 - 690 μΧ.) ξεχωρίζει τις μητρίτιδες από τον καρκίνο της μήτρας. Χρισιμοποιεί κολποσκόπιο, τη δε εξέταση μ' αυτό του ραχήλου της μήτρας την ονομάζει "διοπτρισμό". 0 Παύλος, παρ' όλο που δεν είναι υπέρμαχος της χειρουργικής θεραπείας των καρκινωμάτων, συστήνει και εφαρμόζει την χειρουργική στον καρκίνο του μαστού.

Συμπερασματικά, ο καρκίνος του μαστού είχε μελετηθεί πολύ καλά από τους γιατρούς της Αρχαίας Ελλάδας και του Βυζαντίου. Ορισμένοι μάλιστα ιστορικοί υποστηρίζουν ότι o καρκίνος του μαστού απετέλεσε το πρώτυπο της μελέτης των κακοήθων παθήσεων, τόσο λόγω της συχνότητάς του όσο και της επιφανειακής θέσης του. Η παρομοίωση της νόσου με το ζώο καρκίνο έχει την πιό πιστή αναπαράστασή της στην περίπτωση του μαστού. H χειρουργική θεραπεία ήταν εύκολο να εφαρμοστεί, καθώς η νόσος ήταν επιφανειακή, δεν προκαλείτο κίνδυνος ζωής, δεν υπήρχε μεγάλος κίνδυνος αιμορραγίας και η επούλωση μορούσε να γίνει ευκολώτερα και με λιγώτερες επιπλοκές. Η εξαίρεση του όγκου έπρεπε να γίνει σε υγιείς ιστούς ("περικόψας δε παν το πεπονθός, ως ουδεμία υπολείπεσθαι ρίζαν", Γαληνός), η δε καυτηρίαση που χρησιμοποιούσαν στη συνέχεια είχε διπλή αποστολή, αφ' ενός μεν να σταματήσει την αιμορραγία, αφ' ετέρου δε να κάψει τυχόν υπολείμματα ή προσεκβολές του όγκου.

Παρ' όλο που η ιστορική αναφορά περιορίστηκε στους Έλληνες γιατρούς της αρχαιότητας, θα ήταν παράλειψη να μην υπομνησθούν στον αναγνώστη που έλκεται από τη μελέτη της ιστορίας οι περιπτώσεις χειρουργικής θεραπείας του καρκίνου του μαστού από γιατρούς του 16ου αιώνα, και συγκεκριμένα: από τον Hieronymus Fabricious, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας (που χειρουργεί τον καρκίνο του μαστού ριζικά, με ατρακτοειδή τομή, απολινώνοντας τα αιμορραγούντα αγγεία), τον γάλλο Jacques Guillemeau (που για μεγαλύτερη ριζικότητα εξαιρεί και τον μείζονα θωρακικό μύ. 0 ίδιος αναφέρει περίπτωση 35χρονης γυναίκας που έζησε 12 χρόνια μετά την επέμβαση), και τον Γερμανό Fabricius Hildanus (που εκτός της μαστεκτομής πραγματοποιεί και λεμφαδενικό καθαρισμό της μασχάλης).

Αναδημοσίευση από: medlab.cs.uoi.gr/erga/pathology/kefalaio2/kefalaio231.htm

1 σχόλιο:

Ανώνυμος είπε...

Ευγνώμων για τις ιστορικές αυτές πληροφορίες!..
Πάντως, σήμερα, με την πρόοδο της επιστήμης, το σημαντικότερο στον καρκίνο του μαστού είναι η πρόληψη ώστε να διαγνωσθεί έγκαιρα, γιατί έτσι μπορεί πιο εύκολα να ιαθεί!..