Έπου θεώ, Νόμω πείθου, Θεούς σέβου, Γονείς αίδου, Γνώθι μαθών, Ήττο υπό δικαίου, Ακούσας νόει, Σεαυτόν ίσθι, Γαμείν μέλλε, Καιρόν γνώθι, Φρόνει θνητά, Ξένος ών ίσθι, Εστίαν τίμα, Άρχε σεαυτού, Φίλοις βοήθει, Θυμού κράτει, Πρόνοιαν τίμα, Φρόνησιν άσκει, Όρκω μή χρώ, Φιλίαν αγάπα, Δόξαν δίωκε, Παιδείας αντέχου, Ψέγε μηδένα, Επαίνει αρετήν, Σοφίαν ζήλου, Καλόν εύ λέγε, Πράττε δίκαια, Ευγένειαν άσκει, Φίλους ευνόει, Εχθρούς αμύνου, Κακίας απέχου, Κοινός γίνου, Ελπίδα αίνει, Φυλακή πρόσεχε, Φθονεί μηδένι, Ευεργεσίας τίμα, Ο μέλλεις δός, Τέχνη χρώ, Υφορώ μηδένα, Λαβών αποδός, Ήθος δοκίμαζε, Σοφοίς χρώ, Έυχου δυνατά, Φόνου απέχου, Γνούς πράττε, Φιλόσοφος γίνου, Όσια κρίνε, Ευλόγει πάντας, Διαβολήν μίσει, Δόλον φοβού, Έχων χαρίζου, Υιούς παίδευε, Πάσιν αρμόζου, Ικέτας αίδου, Ύβριν μίσει, Όρα τό μέλλον, Χρόνου φείδου, Μηδέν άγαν, Μέτρον άριστον, Φίλω χαρίζου, Ίδια φύλαττε, Άκουε πάντα, Αλλοτρίων απέχου, Έυφημος ίσθι, Δικαίως κτώ, Αγαθούς τίμα, Κριτήν γνώθι, Γάμους κράτει, Τύχην νόμιζε, Εγγυήν φεύγε, Απλώς διαλέγου, Ομοίοις χρώ, Δαπανών άρχου, Κτώμενος ήδου, Αισχύνην σέβου, Χάριν εκτέλει, Ευτυχίαν εύχου, Τύχην στέργε, Εργάζου κτητά, Ακούων όρα, Παίς όν κόσμιος ίσθι, Γλώτταν ίσχε, Όνειδος έχθαιρε, Κρίνε δίκαια, Ύβριν αμύνου, Αιτίω παρόντα, Χρώ χρήμασιν, Λέγε ειδώς, Φθιμένους μή αδίκει, Αλύπος βίου, Ομίλει πράως, Φιλοφρόνει πάσιν, Ευγνώμων γίνου, Γυναικός άρχε, Ηδονής κραττείν, Υιοίς μη κατάρω, Σεαυτόν εύ ποίει, Ευπροσήγορος γίνου, Πίνων άρμοζε, Μελέτει τό πάν, Μή θρασύνου, Βουλεύου χρόνω, Πόνει μετ΄ ευκλείας, Πράττε συντόμως, Αποκρίνου έν καιρό, Έριν μίσει, Πρεσβύτης εύλογος, Ηβών εγκρατής, Ατυχούντι συνάχθου, Οφθαλμού κράτει, Ομόνοιαν δίωκε, Άρρητον κρύπτε, Τό κρατούν φοβού, φιλίαν φύλαττε, Καιρόν προσδέχου, Έχθρας διέλυε, Τό συμφέρον θηρώ, Ευφημίαν άσκει, Γήρας προσδέχου, Απέχθειαν φεύγε, Επί ρώμη μή καυχώ, Πλούτει δικαίως, Δόξαν μή λείπε, Κακίαν μίσει, Κινδύνευε φρονίμως, Πλούτω απίστει, Χρησμούς θαύμαζε, Απόντι μή μάχου, Μανθάνων μή κάμνε, Σεαυτόν αίδου, Ούς τρέφεις αγάπα, Μή άρχε υβρίζειν, Επαγγέλου μηδενί, Τελεύτα άλυπος, Πρεσβύτερον αίδου, Χαρίζου αβλαβώς, Νεώτερον δίδασκε, Τύχη μή πίστευε, Μή επί παντί λυπού, Επί νεκρώ μή γέλα, Εύ πάσχε ώς θνητός, Βίας μή έχου, Έξ ευγενών γέννα, Μέσος δίκαιος, Τώ βίω μή άχθου, Πέρας επιτελεί μή αποδειλιών, Φειδόμενος μή λείπε, Αδωροδόκητος δίκαζε, Προγόνους στεφάνου, Αμαρτάνων μετανόει, Πράττε αμετανοήτως, Θνήσκε υπέρ πατρίδος.

Σάββατο, 26 Ιουνίου 2010

Αποξηλώνουν εκκλησάκια και στήνουν αρχαίο ναό


Πόσο θεμιτό είναι να απογυμνώνεις βυζαντινά εκκλησάκια από τις αρχαίες πέτρες τους για να αναστηλώσεις ένα λαμπρό αρχαίο μνημείο, που σήμερα σώζει μόνο το ίχνος του; Μνημεία είναι και τα δύο και απαιτούν ισότιμη προστασία. Διανοηθήκατε ποτέ τη διάλυση του παρεκκλησίου της Μητρόπολης, τον Άγιο Ελευθέριο ή τη Γοργοεπήκοο, για να γυρίσουν οι λίθοι στην Ακρόπολη; Και από την άλλη πλευρά, θα αφήνατε γλυπτά του Φειδία στο τείχος της Ακρόπολης;


Η συζήτηση μεταξύ των βυζαντινολόγων και αρχαιολόγων φούντωσε προχθές στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο και άνοιξε πολλές φορές ο αρχαιολογικός Νόμος, ο οποίος του δίνει τη δυνατότητα να αποφασίζει για την απόσπαση ή μη τμημάτων από ένα μνημείο, εάν κάτι τέτοιο κρίνεται απαραίτητο για τη διάσωση ενός άλλου. Πολύ περισσότερο, αν αυτό το άλλο είναι ένα σημαντικό αρχαίο, όπως το Ιερό του Αμυκλαίου Απόλλωνα έξω από τη Σπάρτη. Ένα αινιγματικό τριώροφο οικοδόμημα του 6ου αιώνα π.Χ., με έναν κολοσσιαίο θρόνο στο κέντρο, όπου καθόταν ο τιμώμενος θεός. Το λατρευτικό άγαλμα του Απόλλωνα λέγεται πως υπερέβαινε σε ύψος το κτήριο, φθάνοντας τα 14,5 μέτρα, ενώ ολόκληρος ο ναός ήταν μαρμάρινος και περίτεχνα διακοσμημένος από τον φημισμένο γλύπτη και αρχιτέκτονα Βαθυκλή από τη Μαγνησία της Μικράς Ασίας.

Εδώ και σαράντα χρόνια οι αρχαιολόγοι, με πρώτο τον Άγγελο Δεληβοριά, που υπηρέτησε το 1966-68 στη Σπάρτη, άρχισαν να μαζεύουν τα σπαράγματα του Ιερού, που είναι σπαρμένα στην ευρύτερη περιοχή. Έχουν εντοπισθεί αρκετά αρχιτεκτονικά μέλη, κυρίως από το θρόνο, ανάμεσα στα οποία τα γιγαντιαία λεοντοπόδαρα, μήκους 90 εκατοστών το καθένα, όπως έλεγε ο αρχιτέκτων Μανόλης Κορρές. Έχει επίσης εκπονηθεί από το 2005, όταν επανήλθε ο Άγγελος Δεληβοριάς ως ερευνητής σε αυτό το Ιερό, ένα ανασκαφικό και αναστηλωτικό πρόγραμμα, για να αναδειχθεί το μνημείο, το οποίο σήμερα είναι δυσδιάκριτο, πάνω σ' έναν λόφο με την εκκλησία της Αγίας Κυριακής.

Η ερευνητική ομάδα του κ. Δεληβορριά έχει αρχίσει τις αποτυπώσεις των ταυτισμένων λίθων με το Ιερό του Αμυκλαίου Απόλλωνα, είτε αυτοί βρίσκονται ελεύθεροι είτε ενσωματωμένοι στα βυζαντινά εκκλησάκια. Όπως είπε στο ΚΑΣ ο αρχιτέκτονας Θεμιστοκλής Μπιλής, είναι αναγκαίες οι αποσπάσεις των κομματιών που βρίσκονται στην τοιχοποιία ή στο εσωτερικό ναών, για να ελεγχθούν και οι άλλες πλευρές τους. Η αφαίρεσή τους δεν θα επηρεάσει τη στατικότητα των ναών, επεσήμανε και ο επικεφαλής του προγράμματος, αρχαιολόγος Σταύρος Βλίζος, ούτε θα αλλοιώσει την αισθητική τους, γιατί θα αντικατασταθούν με τα ακριβή τους αντίγραφα.

Από αρχαίο υλικό είναι χτισμένος σε μεγάλο βαθμό ο νεότερος ναός της Αγίας Κυριακής (χτίστηκε το 1907-1920 από μάρμαρα της παλιάς ανασκαφής). Προ διετίας διαλύθηκε ο κτιστός πάγκος του προστώου του ναού και βρέθηκαν 20 αρχιτεκτονικά μέλη του θρόνου και του βωμού. Επίσης έχει εντοπισθεί στον Προφήτη Ηλία, στο Σκλαβοχώρι, εντοιχισμένο ένα μνημειακών διαστάσεων αρχαίο κατώφλι κι άλλα 15 αρχιτεκτονικά μέλη, γλυπτά και κιονόκρανα. Κομμάτια από τον θρόνο υπάρχουν ενσωματωμένα στην τοιχοποιία του Αγίου Νικολάου και ένα κιονόκρανο στους Αγίους Θεοδώρους. Περισσότερα αρχιτεκτονικά μέλη είναι αποθηκευμένα στο Μουσείο Σπάρτης, όπως δόμοι, ορθοστάτες, πλάκες δαπέδου, σπόνδυλοι κιόνων, κιονόκρανα τριών διαφορετικών τύπων (συνδυασμός ιωνικού με δωρικό ρυθμό), παραστάδες θυρών, τμήματα επιστυλίου και σίμης, μέχρι και πλάκες της οροφής.

Συνεπώς υπάρχει πλούσιο υλικό. Έτσι, παρά την γκρίνια των βυζαντινολόγων, που έλεγαν ότι δεν μπορούν οι αρχαιολόγοι να αποφασίζουν ερήμην των αρμόδιων Βυζαντινών Εφορειών, η άδεια για την απόσπαση των αρχαίων από τους ναούς δόθηκε.

Ν. Κοντράρου-Ρασσιά

Πηγή: Ελευθεροτυπία

2 σχόλια:

Ανώνυμος είπε...

Βεβαίως και να αποσπώνται τα αρχαία τμήματα,καιρός ηταν,ιδιαιτερα αν προκειται για αποκατάσταση σημαντικού αρχαιου μνημειου και εφόσον τα αποσπωμενα τμήματα θα αντικαθίστανται από άλλα.
Και στη συγκεκριμένη περίπτωση,απο που κι ως που ειναι βυζαντινό ενα εκκλησακι που χτιστηκε το 1900??ελεος..Εδω το αρθρο αναφερει οτι ηταν εξολοκληρου χτισμενο απο αρχαιο υλικό...
Να γυρισουν επιτελους τα αρχαια στις πραγματικές τους θεσεις,εκει που ηθελε ο αρχιτεκτονας τους να τα εχει εξαρχής κι οχι εκει που ηθελαν οι κατοπινοι "ανακαινιστές"...

Ανώνυμος είπε...

simfonw mazi soy file moy. kairos einai na doyme kai kanenan arxaio nao olokliro!